POCUS-profiel: Dr. Ilyas Tugtekin

August 29, 2018

Dr. Ilyas Tugtekin, anesthesist aan het medisch centrum van de universiteit van Ulm in Baden-Württemberg (Duitsland), reist naar Kumasi, Ghana om daar te helpen bij het oprichten van een trainingscentrum voor echografie voor artsen uit heel West-Afrika. 

Gefinancierd door de Else Kröner-Fresenius Foundation – een organisatie zonder winstoogmerk die zich inzet om medisch onderzoek en bijbehorende humanitaire projecten te ondersteunen – bracht een team van vijf specialisten een week door in het op een na grootste ziekenhuis van Ghana, het Komfo Anokye Teaching Hospital (KATH) in Kumasi met plaats voor 1.000 patiënten, om daar artsen uit de regio op te leiden in echografietechnieken, inclusief POCUS-geleide lokale zenuwblokkades. In dit artikel bespreekt dr. Ilyas Tugtekin de ervaringen en het programma.

Lokale zenuwblokkades zijn ideaal voor een breed scala aan procedures - van traumachirurgie tot orthopedie. Een lokale blokkade kan worden gebruikt als enkelvoudige procedure voor ambulante chirurgie of in combinatie met algemene anesthesie voor postoperatieve pijnverlichting. Echografiebegeleiding is van groot belang om efficiënt en effectief lokaal te kunnen anestheseren. Ik gebruik deze techniek al meer dan 12 jaar in mijn eigen praktijk voor trauma's en orthopedie - met name voor handchirurgie.

 

Zo'n 12 jaar geleden kwamen twee artsen uit Kumasi naar Ulm om een specialistische training op het gebied van algemene anesthesie te volgen. Daarbij werd ook ingegaan op Point-of-care-echografie (POC) ter begeleiding bij vasculaire toegang en lokale blokkades. Het mag geen verrassing heten dat ze enorm potentieel zagen voor het gebruik van echografiebegeleiding in hun ziekenhuizen in Ghana. Kumasi is een grote stad met meer dan twee miljoen inwoners en een relatief hoog aantal traumagevallen - veroorzaakt door slechte wegen en arbeidsomstandigheden. Regelmatig worden patiënten door bekenden of met een taxi naar het ziekenhuis vervoerd.

Lokale anesthesie en vasculaire toegang onder begeleiding van echografie zouden heel veel voordelen bieden voor artsen in een ontwikkelingsland omdat ze snellere en veiligere procedures mogelijk maken met kortere hersteltijden en minder complicaties. Kort nadat de artsen naar Ghana terugkeerden, bezocht ik KATH, waar ik een kleine workshop organiseerde. Veel artsen in de regio zijn erg gemotiveerd, maar missen de middelen om deze technologie te implementeren. Daarom hielpen we, samen met onze collega's in Kumasi, graag bij het ontwikkelen van een lokaal opleidingsprogramma en centrum voor procedures met echografiebegeleiding. We konden de steun krijgen van EKFS, die zowel de aankoop van twee gedegen point-of-care-echografiesystemen voor KATH als een opleiding voor lokale artsen wilde financieren. Een groep van vijf specialistische trainers - ikzelf, dr. Wolfgang Stahl en dr. Alexander Dinse uit Ulm, dr. Oliver Vicent van de universiteit van Dresden en dr. Gernot Gorsewski van het Landeskrankenhaus Feldkirch in Oostenrijk - bracht een week in Kumasi door om deze cursus te geven.

Deze bleek erg populair. Er waren meer dan 30 aanwezigen, niet alleen uit Kumasi, maar ook uit de Ghanese hoofdstad Accra en verder weg, zoals artsen uit Libanon, Nigeria en Kameroen. We behandelden een aantal basisprocedures met echografiebegeleiding tijdens de cursus, maar richtten ons vooral op lokale zenuwblokkades en veneuze toegang omdat dit de meest toepasbare technieken zijn. De cursus was vooral bedoeld als praktische training, waardoor er naast lezingen ook veel interactieve momenten waren. De aanwezigen konden kennismaken met de instrumenten in de workshops en bijvoorbeeld zenuwen vinden op levende modellen en prikken op fantomen. Aan het einde van de cursus deden we in het ziekenhuis onder nauwlettend toezicht een aantal zenuwblokkades en vasculaire toegang.

 

De echografietechnieken die ze tijdens de cursus leerden, zullen in het ziekenhuis op diverse manieren worden toegepast. Er was tijdens de cursus bijvoorbeeld een dokter die erg was geïnteresseerd in handchirurgie; dankzij lokale anesthesie kunnen veel van zijn patiënten bijna direct na de ingreep naar huis, waardoor minder postoperatieve zorg nodig is. Ook waren er verschillende artsen van de spoedeisende hulp. Voor hen is vasculaire toegang onder echografiebegeleiding heel bruikbaar omdat dit veiliger, sneller en effectiever is. Dat is een groot voordeel op een zeer drukke afdeling met te weinig artsen.

Deze nieuw aangeleerde vaardigheden zouden zinloos zijn zonder toegang tot een geschikt POC-echografiesysteem. Daarom waren we heel blij dat we de echografiesystemen die we tijdens de cursus aan de KATH hadden gebruikt konden achterlaten. Het ziekenhuis had stevige en uiterst mobiele instrumenten nodig die in de grote operatiezaal van het ziekenhuis kunnen worden rondgereden en op de spoedeisende hulp kunnen worden gebruikt. Hierdoor worden veel behandelingen efficiënter en kan het team uiteindelijk meer patiënten behandelen. Deze cursus was zo'n succes dat we volgend jaar weer terug willen gaan. Sinds mijn eerste bezoek in 2008 heeft het ziekenhuis grote vooruitgang geboekt, vooral op het gebied van spoedeisende hulp. Daar wordt nu POC-echografie gebruikt voor FAST- en longscans voor patiënten met een mogelijke klaplong. Het zou fijn zijn als we terug kunnen keren en kunnen helpen om meer procedures te ontwikkelen met behulp van diagnostische echografie.

Ghana heeft het geluk dat het een van de beste medische opleidingsstelsels in de regio heeft. Bij KATH staan momenteel zo'n 200 medische studenten aan het begin van hun opleiding. Ik zie er met mijn collega's naar uit om de volgende generatie artsen kennis te laten maken met de voordelen van deze technologie.

Share